Fjórir gengnir eðalmenn

Í vor hafa á skömmum tíma látist fjórir fyrrverandi samstarfsmenn mínir hjá Almennum tryggingum og Sjóvá-Almennum, allt hinir mætustu menn.

Þetta varð til þess að ég fór að rifja upp hvernig það kom til að ég hóf störf fyrir Almennar tryggingar.

Það var árið 1984 sem ég fékk upphringingu. Það var enginn smáviðmælandi sem var hinum megin á línunni, sjálfur Ólafur B. Thors. Ólafur var þekktur maður á Íslandi, hafði setið í borgarstjórn fyrir Sjálfstæðisflokkinn um árabil og var af öllum talinn einn merkasti maður þess flokks. Sagt var að hann hefði orðið að velja á milli þess hvort hann færi í stjórnmálin eða viðskiptin. Hann valdi að verða forstjóri Almennra trygginga.

Sjálfur vissi ég nánast ekkert um félagið nema það birti skemmtilegar sjónvarpsauglýsingar undir slagorðinu: „Þú tryggir ekki eftir á.“

Á leiðinni í strætó á fund Ólafs hugsaði ég með mér hvaða erindi svona merkilegur maður gæti átt við mig. Í Síðumúlanum var mér vísað inn á skrifstofu Ólafs af ritara. „Ólafur er aldeilis ekkert smámenni“, hugsaði ég. Hann var hinn ljúfasti og bauð mér sæti. Ræddi örlítið við mig um daginn og veginn. Hann var góður kunningi Ólafar, móðursystur minnar, og hana bar á góma. Svo sneri hann sér að alvöru lífsins.

Félaginu hafði borist bréf frá Tryggingaeftirlitinu þess efnis að sjóðir félagsins í erlendum endurtryggingum væru allt of litlir. Með bréfinu fylgdu útreikningar sem Erlendur Lárusson, forstjóri eftirlitsins, hafði unnið. Ólafur botnaði ekkert í því að ári áður hefði verið sagt að 100.000 dollara vantaði upp á sjóðina, en nú sagði Erlendur að milljón dollara vantaði. Þetta var á þeim tíma sem milljón dollarar voru alvörupeningar.

Ég hlustaði á Ólaf, vissi ekkert um tryggingar, en tók þessu af stóískri ró og sagðist að sjálfsögðu geta tekist á við þetta verkefni. Segja má að þetta samtal okkar hafi orðið afdrifaríkt vegna þess að næstu rúmlega 40 árin hef ég einbeitt mér að tryggingastærðfræði, sem er að sumu leyti afbrigði af tölfræði, sem var mitt aðalfag í háskóla. Ég hafði þó ekki stúderað tryggingastærðfræðina sérstaklega.

Næstu daga og vikur fékk ég ýmis gögn frá félaginu og skrifaði greinargerð um stöðuna sem send var Tryggingaeftirlitinu.

Ég vissi það ekki fyrr en síðar að Erlendur Lárusson, sem þá var forstjóri Tryggingaeftirlitsins, hafði einmitt ráðlagt Ólafi að tala við mig. Ferillinn var flókinn. Erlendur hafði hringt í kunningja sinn í háskólanum, Ottó Björnsson, og spurt hvort þar væri einhver ungur maður sem gæti tekið að sér slíkt verkefni. Ottó benti Erlendi á mig og Erlendur kom því til Ólafs.

Ólafur var alls ekki viss um hvort hann gæti treyst ráðleggingum eftirlitsins og hafði samband við Þorvarð Elíasson, skólastjóra Verslunarskólans, en þar var ég á þeim tíma kennari. Þorvarður hefur ekki talað verr um mig en svo að af samtali okkar Ólafs varð.

Eftir þessa skýrslu fyrir Tryggingaeftirlitið talaði Ólafur við mig og spurði hvort ég vildi ekki vinna fyrir félagið hálfan daginn um sumarið. Það fannst mér ágætis hugmynd og ég fékk skrifstofu á þriðju hæð hússins með tölvudeildinni, sem var ekki stór á þessum tíma. Ólafur, sem var úrvalsræðumaður, sagði einhvern tíma að tölvudeildin væri næst guði og vegir tölvunnar væru órannsakanlegir, rétt eins og vegir guðs.

Smám saman fór ég að kynnast fleirum af starfsmönnum. Mér er til efs að á einum vinnustað hafi verið jafnmargt ágætisfólk ráðið á sama tíma, nema ef vera skyldi hjá Sjóvá og Almennum, sem seinna urðu til.

Sá sem gekk næst Ólafi að virðingu var Sigurður Sigurkarlsson, fjármálastjóri. Sigurður var sonur Sigurkarls Stefánssonar, stærðfræðikennara, sem ég þekkti vel af afspurn. Mamma var ákaflega hrifin af Sigurkarli, sem hafði kennt henni og bekkjarsystrum hennar stærðfræði í máladeild tæplega 50 árum áður en þetta gerðist. Þannig að ég efaðist aldrei um að Sigurður væri hinn mætasti maður, sem hann reyndist vera.

Á þessum tíma var fjárhagur félagsins ekki mjög beysinn. Það var ekki bara Tryggingaeftirlitið sem hafði uppgötvað að eitthvað væri að. Þetta fundu þeir sem ráku félagið á stöðunni á reikningunum frá mánuði til mánaðar. Þá skipti öllu að hafa traustan mann til þess að stjórna fjármálunum.

Sigurður hélt alltaf ró sinni. Ég sá hann aldrei skipta skapi frá því ég hitti hann fyrst. Hann var ekkert sérlega bjartsýnn maður, en sannarlega ekki svartsýnn heldur. Hann hafði einstakt jafnaðargeð.

Löngu seinna féllst hann á að taka þátt í fjárfestingarleik sem Vísbending, sem Talnakönnun hafði þá keypt, var með. Svo fór að Sigurður vann leikinn og sagði af mikilli hógværð þegar við afhentum honum verðlaunin að hann hefði einfaldlega hagað fjárfestingum sínum í leiknum eins og þeim sem hann vann fyrir félagið. Það nægði til sigurs í leiknum.

Annar maður sem ég kynntist reyndar ekki fyrr en nokkru síðar var Þorvarður Sæmundsson, lögfræðingur félagsins. Af einhverjum ástæðum lágu leiðir okkar ekki saman fyrstu mánuðina sem ég vann fyrir félagið, nema með stuttum kveðjum á göngum.

Þorvarður var einn þeirra sem ég hafði heyrt talað um sem strákur. Hann var skólafélagi systkina minna og frænkna. Oft heyrði ég talað um Dodda töff. Það þótti sérstaklega vel til fundið þegar Smáfólk Morgunblaðsins ákvað að þýða Joe Cool sem Dodda töff, þegar Snoopy gekk um með sólgleraugu sem Doddi töff.

Þorvarður var ekki allra. Hann var alltaf prúður í samtölum við mig, en mörgum starfsmönnum fannst hann stuttaralegur í tilsvörum. Samt var það svo að hann var einn þarfasti starfsmaður félagsins og vann hjá Almennum tryggingum og Sjóvá-Almennum langt fram á þessa öld. Hann var góður fagmaður og tók síðar að sér endurtryggingar félagsins og vann það verk af mikilli fagmennsku.

Seinni árin, eftir að hann hætti störfum hjá félaginu, varð hann stjórnarmaður í Verði, vátryggingafélagi. Eftir það kölluðu gárungarnir hann Þorvörð.

Þorvarður lést nú í febrúar, en nú í vor dóu á skömmum tíma þeir Ríkharð Björnsson, sem var starfsmaður í tjónadeildinni, Arnþór Sigurðsson, húsvörður í Kringlunni, og Sigurður Sigurkarlsson.

Ríkharð hafði verið lögregluþjónn áður en hann hóf störf hjá Almennum tryggingum. Ólafur Thors sagði mér að líf Rikka hefði tekið miklum breytingum til hins betra þegar Hrafnhildur, sem var yfirgjaldkeri félagsins, hefði ákveðið að þau ættu vel saman. Þau urðu síðan hjón, báðum til mikillar gæfu.

Rikki var sómamaður og vandvirkur tjónaskoðunarmaður. Hin seinni ár hitti ég hann stundum með Sigga Sigurkarls. Þeir fóru saman í jarðarfarir. Það var gráglettni örlaganna að svo skyldi fara að Sigurður dó deginum fyrir jarðarför Rikka.

Fjórði félaginn sem dó í vor var Arnþór Sigurðsson, sem var húsvörður í Kringlunni hjá Sjóvá-Almennum. Arnþór var fyrrverandi slökkviliðsmaður. Hann gætti þess afar vel að allt væri í góðu lagi hjá félaginu, viðhaldi væri vel sinnt og húsreglur væru í heiðri hafðar. Arnþór var líka afar greiðvikinn maður. Hann hjálpaði mér með viðvik þegar mig vantaði aðstoð iðnaðarmanns og fórst það sem annað afar vel úr hendi.

Sonur hans, Sigurður B. Arnþórsson, Siggi Biggi, var reyndar endurskoðandi fyrir Sjóvá og svo Sjóvá-Almennar árum saman. Ég kynntist Sigga Bigga sem strák í fótbolta þegar hann bjó í Álfheimunum og hef alltaf átt afar góð samskipti við hann. Ég reiknaði út tjónaskuld félagsins og hann sá um að færa hana í ársreikning.

Auðvitað voru ýmis söguleg atvik sem gæti verið gaman að segja frá, þó þau séu kannski ekki öll frásagnarhæf. Þar má nefna partíið eftir aðalfundinn hjá Almennum tryggingum vorið 1984, þegar stór hluti starfsmanna endaði í sundlaug í Hafnarfirði. Engum hafði þó hugkvæmst að taka sundföt með sér. Þetta boð var lengi í minnum haft.

Ég veit ekki hvort nokkur af þeim sem hafa komið við þessa sögu tók þátt í þeirri veislu. Að minnsta kosti gerði ég það ekki. Sagan hefur þó verið sögð svo oft að mér finnst nánast að ég hafi verið á staðnum.

Fyrir mig var einstök gæfa að kynnast öllu því góða fólki sem vann hjá Almennum tryggingum og Sjóvá-Almennum. Kannski bíða fleiri sögur betri tíma. Minningarnar eru margar og skemmtilegar.