Hvor er betri Sgt. Pepper’s eða Hvíta platan?

Eitt af því sem hefur alltaf truflað mig svolítið er þegar talað er um að Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band sé besta plata Bítlana. Ég hef ekkert á móti henni, held að ég hafi keypt eitt fyrsta eintakið af henni þegar hún kom til Íslands. Var tólf ára og spilaði hana endalaust. Fyrsta stóra platan sem ég eignaðist. Bítlarnir voru flottastir allt frá því að ég heyrði She loves you, fyrsta bítlalagið sem sló í gegn á Íslandi. A Hard Days Night og Help! sáum við strákarnir í Tónabíó, báðar frábærar myndir fannst okkur. Sú fyrri hefur elst betur, en ég man ekki eftir því að við flokkuðum þær í gæðaröð í gamla daga.

Eftir að Sgt. Pepper’s kom út varð hún strax talin tímamótaverk. Allt var talið upp: Litríkt plötuumslag, myndirnar af Bítlunum í hljómsveitarbúningum, textarnir sem fylgdu, spjald sem líka var með sem hægt var að klippa myndir af. Allt var þetta ævintýri líkast. Samt voru þetta bara umbúðirnar utan um tónlistina.

Morgunblaðið sagði í árslok 1967: „Allar hinar miklu framfarir og allur árangur síðustu tveggja ára voru forleikur að Stg. Pepper, sem meira en nokkuð annað sýnir, nótu fyrir nótu, orð fyrir orð, glæsileik hinna nýju Beatles.“ Eftir á að hyggja varð breytingin á milli nýju og gömlu Bítlanna á Rubber Soul og hélt áfram á Revolver, en samt er alltaf talað um Sgt. Pepper’s sem tímamót.

Gott og vel. Spurningin núna er hvort hún sé besta plata Bítlanna. Mörg af bestu lögunum eru þarna en svo líka allmörg sem eru í besta falli meðallög á þeirra vísu.

Rúmu ári síðar kom út Hvíta platan, tvær plötur út saman með 30 lögum eða svo. Þar eru líka mörg lög sem ekki ná meðaltali, en miklu fleiri sem eru frábær. Persónulega hefur mér þótt þessi plata miklu betri, en það hefur lengi blundað í mér að fara yfir Sgt. Pepper’s lag fyrir lag og athuga hvort ekki fyndist jafngott eða betra lag á Hvítu plötunni. Svarið kom mér ekki á óvart.

Ég fylgi röðinni á Sgt. Peppers.

1. Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band er skemmtilegt opnunarlag, grípandi og gefur til kynna að nú sé eitthvað spennandi að byrja. Allt það sama má segja um Back in the USSR sem er fremst á Hvítu plötunni. Paul McCartney er aðalhöfundur beggja laganna. ½ – ½
2. With a Little Help From my Friends er notalegt lag sem Ringo Starr syngur, Ringo lagið á Sgt. Pepper’s. Hann átti að raula eitt lag á hverri plötu. Sagt er að þeir Lennon og McCartney hafi samið þetta lag saman. Ekki eitt af stórvirkjum Bítlanna, en skemmtilegt hvernig þeir kallast á í viðlaginu með spurningu og svari. Á Hvítu plötunni er Dear Prudence, mjög fallegt lag, eitt af þeirra bestu lögum. Lagið samdi Lennon á Indlandi þega Prudence, systir Miu Farrow minnir mig, vildi ekki koma úr húsi. Getgátur hafa verið um að gúrúinn Maharishi hafi leitað á hana, en meira um það síðar. 0-1
3. Lucy in the Sky with Diamonds er frábært lag, skemmtilega uppbyggt með texta sem byggir á Lísu í Undralandi, sem eins og sumir muna lenti í ævintýrum eftir að borða svepp. Á þessum árum átu margir ýmiss konar sveppi og sumir sögðu að lagið væri um í LSD tripp, sem alltaf var neitað. Lennon samdi lagið, en McCartney segir að þeir hafi samið textann saman. Á Hvítu plötunni er Glass Onion, annað lag með ýmsar tilvísanir, sumar skrítnar, líka samið af Lennon. Það varð hvorki jafnfrægt, né jafnvinsælt og Lucy in the Sky, en það er jafngott. ½ – ½
4. Getting better er kannski slappasta lagið á Sgt. Pepper’s. Spjall um hvernig ýmislegt var afleitt áður fyrr en heldur á uppleið. Lagið samið af Paul, en John lagði eitthvað til textans. Á Hvítu plötunni er I‘m so tired, þunglyndislegt lag en afar gott. John syngur um sjálfan sig, úrvinda af þreytu. Ekki stuðlag, en það er einmitt einn kosturinn við Bítlanna að þeir gátu fangað ýmsa stemningu. 0-1
5. I‘m Fixing a Hole hefur aldrei verið í uppáhaldi hjá mér. Eitthvað sem Paul samdi þegar gluggi eða þak lak hjá honum, minnir mig. Það er auðvelt að toppa það með snilldarlagi hans sjálfs á Hvítu plötunni; Blackbird. Eitt besta lag hans sem ég heyrði hann syngja í París fyrir sex árum og þá náði hann ekki lengur hæstu tónunum. En hann reyndi. 0-1
6. She‘s Leaving Home er eitt af bestu lögunum á Sgt. Pepper’s og eitt af bestu lögum Bítlanna. Það náði samt ekki inn á Rauðu plötuna með úrvali að lögum þeirra frá seinni árum, sem ég hef aldrei skilið. McCartney er aðalhöfundur að laginu, en Lennon held ég að hafi komið af viðlaginu eða þriðja laginu. Þetta lag er snilldarlega samið, eiginlega í mörgum lögum, sagan sem Paul syngur, viðlagið She‘s leaving home og svo kaflinn She (what did we do that was wrong) is having (we didn‘t know it was wrong) … Á Hvítu plötunni er gullfallegt lag Julia, eitt fallegasta Bítlalag Lennons. Miklu einfaldara, en hugljúft lag um móður Johns, en hún dó þegar hann var táningur. Reyndar ólst hann að mestu upp hjá frænku sinni, en það er önnur saga. ½ – ½
7. Being for the Benefit of Mr. Kite er sérstætt lag og eitt það besta á Sgt. Pepper’s, samið eftir plakati sem auglýsti sirkus á 19. öld. Lennon gerði lítið úr því eins og mörgum ágætum lögum sínum, líklega til þess að sýnast vera töffari. Ég man að börnunum mínum fannst það draugalegt, væntanlega vegna orgelspilsins. McCartney spilaði þetta lag á tónleikunum í París. Á Hvítu plötunni er Happiness is a Warm Gun, þrjú lög í einu, líka eftir Lennon. Margir telja það besta lag plötunnar, en ég er ekki sammála því, en það er mjög gott. Auðvitað verður manni hugsað til endaloka Lennons þegar maður heyrir það. ½ – ½
8. Seinni hliðin á Sgt. Pepper’s hefst á lagi Georges Within you, Without you. Það er sítarlag með indverskum blæ. Ekki eitt af mínum uppáhaldslögum. Var á þeim tíma lengsta bítlalagið, líklega þangað til leiðindavélið í Hey Jude sló það út. Á Hvítu plötunni er lag Harrisons While my Guitar Gently Weeps, sem er alvörulag, frægt fyrir gítarspil Eric Claptons. 0-1
9. When I‘m sixty four er grípandi lag og skemmtilegt, en ekki eitt af merkustu Bítlalögunum. Sagt er að Paul hafi samið það vel innan við tvítugt. John talaði um að það væri eitt af „ömmu poppi“ Pauls. Á Hvítu plötunni er Mother Natures Son, fallegt lag Pauls samið á Indlandi, eins og mörg af lögunum á plötunni. Bítlarnir fóru til Indlands til þess að stunda hugleiðslu, en þar var lítið við að vera svo þeir sömdu fullt af lögum. Lennon samdi lag um svipað efni One of Natures Children, sem þótti of líkt að efni og MNS. Það varð síðar með nýjum texta að Jealous Guy, eitt af bestu lögum Lennons. 0-1
10. Lovely Rita er eitt af lögum Pauls, samið um Ritu stöðumælavörð. Það er fjörlegt lag, en ekkert sérstaklega eftirminnilegt. Lennon er með Sexy Sadie á Hvítu plötunni, lag sem hann samdi um gúrúinn Mahurishi, að sögn eftir að hann (gúrúinn) leitaði á einhverja konu, kannski Prudence sem áður er nefnd. Gúrúnum var svo breytt í Sexy Sadie. Lagið er einfalt, í Lennon stíl þar sem sama nótan er endurtekin oft, en flott. 0-1
11. Good Morning, Good Morning er með slakari lögunum á Sgt. Pepper’s, samið af Lennon þegar hann heyrði kornflex auglýsingu. Í textanum er þó eftirminnileg lína í ljósi þess sem síðar gerðist: Nothing to do to save his life, call his wife in. Á Hvítu plötunni sameinuðust þeir félagar um Birthday, hressilegt lag sem slær Hann á afmæli í dag út, en er líklega ekki eins söngvænt. 0-1
12. Sgt. Pepper‘s Reprise er kveðjulag og reyndar upphafslagið endurtekið með kveðjutexta. á móti því mætti velja Martha my Dear, lag sem Paul samdi um hundinn sinn. 0-1
13. A Day in the Life er meistaraverk Sgt. Pepper’s, meginlagið eftir Lennon með bút eftir Paul. Snjöll útsetning, flottur texti og umfram allt gott lag. Líklega besta lag Bítlanna. Ekkert lag á Hvítu plötunni er jafngott og það. 1-0

Þá eru öll lögin á Sgt. Pepper’s upptalin. Staðan er 3-10 fyrir Hvítu plötuna.

Þá eru eftir á Hvítu plötunni:

Obladi oblada. Grípandi lag eftir McCartney, en ekki ein af perlum Bítlanna. Paul vildi setja það á smáskífu, en hinir mótmæltu. Marmalade gripu það þá og komust í fyrsta sæti vinsældalistans.

Wild Honey Pie. Stundum talið lélegasta lagið á plötunni, líklega sett saman af Paul, en mér finnst það ekkert leiðinlegt.

The Continuing Story of Bungalow Bill. Samið af Lennon um veiðimann á Indlandi. Þetta fannst mér frábært lag þegar ég var 13 ára, en annaðhvort lagið eða ég hefur ekki elst nógu vel.

Piggies. Þetta lag er eftir George. Það er svosem ekki neitt.

Rocky Raccoon eftir McCartney. Á að vera einhvers konar Country og western lag. Hefur aldrei fangað mig.

Don’t Pass Me By eftir Ringo. Þetta var það sem hann gat.

Why Don’t We Do It in the Road? Stutt og einfalt lag eftir Paul. Margir gera lítið úr því, en mér finnst það skemmtilegt.

I Will er mjög fallegt lag eftir McCartney. Betra en mörg af lögunum á Sgt. Peppers.

Yer Blues er röff lag eftir Lennon. Mér hefur alltaf fundist það flott.

Everybody’s Got Something to Hide Except for Me and My Monkey. Annað Lennon lag. Einhverjir halda að apinn sé Yoko, en mér finnst þetta vera svolítið í ætt við Why Don‘t We Do it in the Road? Skemmtilegt, einfalt og ekki sérlega eftirminnilegt.

Helter Skelter varð frægt þegar Manson fjölskyldan skrifaði það með blóði á vegginn eftir að hafa drepið fólk sem hafði það eitt til saka unnið að vera svolítið frægt. En þótt lagið sem er eftir Paul sé flott og textinn talinn hafa dulda merkingu í eyrum geðsjúklinga, þá mun það vera um rennibraut.

Long, long, long eftir Harrison. Þetta er allt í lagi lag, en mér finnst það ekki eitt af bestu Bítlalögum Georges. Sumir eru ógurlega hrifnir og segja að þetta sé eitt af bestu lögunum á plötunni, en það er ekki rétt. Enda eru þau mörg góð.

Revolution 1. Þetta lag Lennons var gefið út í hraðari útgáfu á smáskífu og mörgum finnst þessi útgáfa síðri. Ég er ekki sammála því. Hún er fín.

Honey Pie. Þægilegt lag eftir Paul. Einn sá ég sem taldi þetta næstbesta lagið á plötunni, ef ekki það besta, en það er af og frá. En mér finnst það skemmtilegt.

Savoy Truffle eftir Harrison. Mig minnir að þetta sé um stelpur sem héngu fyrir utan stúíóið. Jú, jú þetta er ágætt, en ekki mjög grípandi.

Cry Baby Cry. Þægilegt lag frá Lennon. Ég sé að þeir hefðu vel getað gefið út „easy listening“ plötu með lögum af Hvítu plötunni.

 Revolution 9 vinnur oftast keppnina um leiðinlegasta Bítlalagið. Enda er það varla lag. Einhvers konar samsetningur í anda tónskáldsins Stockhausen sem Atli Heimir hreifst af og kynnti fyrir okkur í MR á sínum tíma. Ég hef aldrei prófað sýru, en kannski er það nauðsynlegt til þess að skilja þetta meistaraverk. Þá verður maður að sætta sig við að ná því aldrei.

Good Night halda margir að sé eftir Paul af því að það er ljúft lag, en það var reyndar John sem samdi það sem vöggulag fyrir Julian son sinn. Kemst á fyrrnefnda auðmelta plötu, en Revolution 9 á ekki erindi þangað.

Niðurstaðan er sem sé sú að Hvíta platan er með miklu betri lög en Sgt. Peppers og auk þess miklu fleiri. Þannig að SPLHB er ekki besta plata Bítlanna.

Hún er samt mjög góð, en það er annað mál.