Mig dreymdi draum um daginn. Ég gekk eftir gangi á ókunnugum stað. Þá mætti ég fólki sem sagði mér að Benedikt Sveinsson, frændi minn, væri dáinn. Hann lægi einmitt inni í herbergi framar á ganginum. Ég sneri við og gekk inn um opnar dyrnar, en um leið og ég kom inn mætti ég Benedikt. Hann var jakkafataklæddur, grannur og vel greiddur, rétt um það bil þrítugur. Hlýlega og kankvíslega brosið var á sínum stað og hann sagði við mig: „Jæja, þá erum við bara tveir eftir.“ Ég vissi vel hvað hann átti við, en leiðrétti hann: „Nei, nú er ég bara einn eftir“ og í því vaknaði ég.
Benedikt er einn af þeim sem ég á minningar um nánast frá því að ég fyrst man eftir mér. Ég man eftir því að ég var í brauðkaupi hans og Guðríðar í Neskirkju. Þá var ég fimm ára gamall, en það þótti sjálfsagt að ég færi í kirkjuna þegar þessi nafni minn og vinur gifti sig. Þriðji Benediktinn var Benedikt Blöndal, lögmaður og síðast hæstaréttardómari. Við vorum allir systkinasynir. Þeir frændur mínir voru miklu eldri en ég, en létu mig njóta nafns og komu alltaf fram við mig sem jafningja, jafnvel sem smástrák. Benedikt Blöndal dó fyrir meira en 30 árum, langt um aldur fram.
Sveinn, faðir Benedikts, var móðurbróðir minn. Hann var þekktur athafnamaður og áberandi í þjóðlífinu, átti síldarverksmiðjur víða um land. Þegar ég kom til Raufarhafnar í framboðsferð mætti ég konu í búðinni sem sagði við mig: „Ég sé á þér að þú hlýtur að vera frændi Sveins Ben. Ég vann hjá honum í síldinni þegar ég var ung.“ Þetta fannst mér fallega sagt, því mér þótti vænt um Svein og allt hans fólk.
Ég man þegar pabbi sagði við mig: „Mér er sagt að Bensi Sveins sé ennþá meiri bisnessmaður en pabbi hans.“ Þá áttaði ég mig á því að Benedikt var meira en bara góður og skemmtilegur frændi. Hann var líka gæddur margvíslegum hæfileikum umfram aðra menn.
Það hefur viljað loða við svonefnda athafnamenn að þeir sjáist ekki fyrir og skilji eftir sig sviðna jörð. Fyrir hrun gátu víkingarnir svonefndu helst ekki lokið viðskiptum án þess að „taka snúning“ á viðsemjandanum, reyna að láta hann sitja eftir með sárt ennið. Slík hugsun var fjarri Benedikt. Honum var sanngirnin í blóð borin. Þetta sá ég vel þegar Sjóvá og Almennar tryggingar sameinuðust á sínum tíma. Sjóvá var miklu fjársterkara félag, en Benedikt lagði áherslu á að um sameiningu væri að ræða, ekki yfirtöku. Hluthafar og starfsmenn Almennra urðu jafningjar annarra í hinu nýja félagi og samstarfið varð jafnfarsælt og til þess var stofnað.
Benedikt var í forystu Sjálfstæðismanna í Garðabæ og naut þar mikils trausts sem foringi í bæjarstjórninni. Hann lagði áherslu á að byggja upp gott íþróttastarf í bænum og studdi við bakið á Stjörnunni með margvíslegum hætti. Einhvern tíma varð mér á að spyrja hvort ekki væri full mikið í lagt þegar byggja átti nýtt íþróttahús en hann svaraði: „Við viljum að unga fólkið alist upp við heilbrigt líferni; það skilar sér seinna á lífsleiðinni.“
Benedikt vildi hvers manns götu greiða. Þeir sem til hans komu gengu ekki bónleiðir til búðar. Stundum hringdi hann í mig og spurði hvort ég gæti aðstoðað hann við einhver slík mál. Skipti þá engu hvort sá sem til hans hafði leitað var honum kunnugur eða ekki. Og aldrei ætlaðist hann til þess að greiði kæmi móti greiða. Þvert á móti vildi hann alls ekki að sín yrði getið þegar hann hafði stutt eitthvert gott málefni og komið því í höfn.
Þau hjón bárust ekki mikið á í einkalífinu, bjuggu í lágreistu einbýlishúsi, smekklegu en látlausu að sjá að utan. Einhvern tíma var verið að gera við húsið, mála, fylla í sprungur og þess háttar. Ég átti leið framhjá með syni mínum og hafði orð á því að þarna byggi frændi okkar. Sonurinn spurði þá: „Er hann mjög fátækur?“
Þegar þau Guðríður héldu upp á sjötugsafmæli sitt var tekið fram að ræður væru bannaðar. Ég virti það að sjálfsögðu, en sló í glas og sagðist ætla að lesa kafla úr bók. Það var látið eftir mér og ég las:
„Benedikt Sveinsson er einna glæsilegastur allra þingmanna og mest að ungra manna skapi. Hann er með hærri mönnum á vöxt og samsvarar sér vel, fríður maður yfirlitum og hinn drengilegasti. Hann er gleðimaður mikill og alþýðlegur í allri framkomu, enda manna vinsælastur og mun engan öfundarmann eiga. … Benedikt er maður frjálslyndur í skoðunum og þjóðhollur. Er honum því meinilla við mjölsekkja- og áburðarpólitík Tímans. Benedikt vill að öllum líði vel, bæði þessa heims og annars og hafi nóg að eta og drekka. Mannvinur er Benedikt og vill að menn geti notið þeirra hæfileika sem þeim eru áskapaðir. … Ekki veit sá er þetta ritar, hverrar trúar Benedikt er, en að ýmsu má ráða það að geðfeldust mundi honum sú eilífðartrúin að berjast dag allan með Einherjum, en drekka mjöð um nætur, en ill mundi honum þykja sú eilífðarvistin, þar sem sitt til hvorrar handar sætu Friðrekur V. Danakonungur og andfúll Goodtemplar.“ Flest af þessu mátti heimfæra upp á Benedikt frænda, en þetta var reyndar palladómur um Benedikt Sveinsson, afa okkar, eftir Magnús Storm. Góður rómur var gerður að upplestrinum og mér fyrirgefin framhleypnin.
Eitt er þó ofsagt í þessum texta, því þótt Benedikt væri vinsæll átti hann sér ýmsa öfundar- og jafnvel óvildarmenn. Það var þó sameiginlegt þeim öllum að þeir þekktu hann ekki persónulega. Þegar maður sem hafði farið kollsteypu í viðskiptalífinu á árum áður náði sér á strik aftur, hafði Benedikt orð á því hvað það væri ánægjulegt þegar velgengnin brosti nú við þeim sem hafði misstigið sig. Skömmu síðar var ég staddur þar sem sá upprisni talaði um Benedikt, nánast umhverfðist af bræði og valdi honum öll hin verstu orð. Aldrei sagði ég nafna mínum frá þessu en hugsaði: Margur hyggur mig sig. Svipað má segja um aðra þá sem í gegnum tíðina hafa hnýtt í Benedikt, án þess að vita hvert valmenni hann var.
Benedikt var víða valinn til forystu og leiddi mörg af sterkustu fyrirtækjum landsins sem stjórnarformaður. Hann var íhugull og varfærinn, en hikaði þó ekki við að taka djarfar ákvarðanir þegar þess þurfti með. Aldrei kaus hann ófrið, ef friður var í boði. Hann var lipur samningamaður og teygði sig oft langt til þess að ná sátt. Kannski var það hans veikleiki að hann ætlaði öðrum aldrei annað en heilindi, því þannig var hann sjálfur.
Frændi minn var gamansamur. Þótt hann væri ekki mjög íþróttalega vaxinn eftir miðjan aldur, varð þungavigtarmaður í orðsins fyllstu merkingu, stundaði hann samt lengi fótbolta með félögum sínum. Eins og oft vill verða í slíkum leikjum bar kappið stundum fegurðina ofurliði og þekktur lögfræðingur varð fyrir þrumuskoti sem átti auðvitað að fara í mark. Sá brást hinn versti við og ætlaði að hjóla í þann sem skaut og stefndi í að hendur myndu skipta. Allt féll þó í ljúfa löð þegar Benedikt kallaði: „Replay! Við heimtum endursýningu“ og liðsmenn í báðum liðum sprungu úr hlátri.
Benedikt var traustur vinur, frændrækinn og vinmargur. Hann var giftur Guðríði Jónsdóttur í nærri 65 ár og þau eiga þrjá syni, barnabörn og barnabarnabörn. Öll sjá þau nú á bak miklum öðlingi sem var vinur þeirra allra. Ég votta þeim samúð, en þau geta sannarlega yljað sér við góðar minningar.
Einu sinni var Benedikt á leik með ungri sonardóttur sinni og Stjarnan hafði unnið sem oftar. Á leiðinni af vellinum mætu þau æstum stuðningsmanni sem kallaði í sigurvímu: Hverjir eru bestir? Sú litla þurfti ekki að hugsa sig um og svaraði: Afi.
Þannig var Benedikt.
Heimasíða Benedikts Jóhannessonar 